klasicizam

Meni

Klasicizam

Općenito o klasicizmu

Klasicizam je umetnički pravac, koji je nastao u Francuskoj na kraljevskom dvoru "Kralja sunca" Luja XIV odakle se proširuje. Prva faza se naziva barokni klasicizam zbog upetrebe baroknih elemenata u njemu. Ovo se doba svrstava još u barokno doba. Posle njega dolazi rokoko koji se odvraća do neke mere od klasicizma. Novi nastup klasicizma je donela Francuska revolucija.

Činjenica je da se od 18. vijeka moglo očekivati jedno revolucionarno vrijeme i francuska je buržoazija bila u svom progresivnom kretanju, vidimo kako ona ima svoje društvene političke ciljeve i mišljenje koje je kao i mišljenje antičke ideologije pružalo građanstvu slobode. Cijelokupna umjetnost i rimska i grčka postala je ideal umetnosti buržuazije. “Lepota se ne nalazi u prirodi već su je stvorili Grci”. Umjetnici su trebali da zadovolje težnju buržuazije u antičkom, rimskom i grčkom svetu. Takve se ideje rasprostiru po cijeloj Europi.

Klasicizam se trudi da se odvoji od baroka i rokokoa i da postane umjereniji i jednostavniji. U doba Napoleona Bonaparta se naziva empir koji je preuzimao elemente iz antečke grčke i renesanse i davao je naglaske na razum i razumljivost u stvaranju. U njemu se smatra da se pojedinac mora podvrgavati društvu.

Klasicizam je u najvećem zamahu u doda absolutionističkih monarhija u Europi. Podržavali se se klasične forme koje su bile inspirirane uzorima iz antike.

Karakterizirao se filozofskim razmatranjima o idealima i o istinama, ljepoti i ljubavi kao i težnjom vjernog saobražavanja raznih karakternih crta čovjeka (heroj, lopov, prevarant...), već kakvi god da su.

Klasicizmom se u francuskoj i engleskoj literaturi naziva neoklasicizam. Klasicizam se razvija u prvoj polovini 19. veka a u narodnim sredinama i mnogo kasnije.

Polovinom XVIII st. se kao reakcija na baroknu neobuzdanost i izvještačenost javlja pokret u umjetnosti koji naprotiv teži prevlasti razuma nad osjećajima, skladnosti i jasnoći. Poznat u historiji kao klasicizam ovaj pokret ne propagira revolucionarne promjene u umjetnosti već označava vraćanje idealima antičke umjetnosti u to vrijeme popularizirane kroz iskopavanja Rimskih ruševina.

Mnogi umjetnici i kritičari odlaze u Rim i tamo se nadahnjuju na tragovima rimske arhitekture i skulpture, ali nisu mogli da vide slikarska djela unišena kroz duge vijekove propadanja. Iz uglavnom pogrešne pretpostavke o dominaciji kiparskih vrijednosti nad slikarskim izrazom u antici od slikara se zahtijeva podređenost boje plastičnosti likova postignutoj jasnim crtežom i naglašenom pozom u suzdržanim kompozicijama.

Kiparstvo

Kipari se ugledaju na antičke uzore (Praksitel,Miron,Fidija...), ali se iz sjene velikih uzora uspijevaju dokazati tek danski kipar Thorvaldsen i Italijan Antonio Canova.

Arhitektura

U arhitekturi dolazi do preplitanja više stilova, ali uz stalno inzistiranje na antičkim elementima i monumentalnosti. Kao primjeri mogu poslužiti građevine podizane na svim stranama svijeta: Branderburška kapija u Berlinu, Teatro alla Scala u Milanu, urbanističko rješenjePariza, Kapitol u Washingt Klasicizam postaje dominantan u umjetničkim krugovima i akademijama, ali upravo zbog svog inzistiranja na racionalnim postavkama i kanonima i sam postaje prepreka razvijanju sposobnosti svojih poklonika i tako još jednom dokazujući da ljudski duh dostiže svoje vrhunce .

Arhitektonski objekti su jednostavni sa pojednostavljenom dekoracijom, imaju trouglaste štitove, ravne i čiste linije, upotrebljavaju stilske antičke stupove u arhitekturi i grade se objekti kao banke, uredi, bolnice, pozorišta, dok se ne grade sakralni objekti u ovo doba. Tipični su francuski parkovi koji se karakteriziraju simetričnim stazama, alejama, vodoskocima i u kojim se stabla šišaju u geometrijskim formama. Sve se odlikuje strogim redom i čvrstim pravilima.

U klasicističkoj arhitekturi 16. vijeka je talijanski arhitekt Andrea Paladio (1508.- 1580. ) razvijao paladionozam u kome se trudi za ustanovljavanjem proporcija građevina i njenih elemenata a izraz je dostojanstven i hladan. Ovaj pravac je prenečen u druge zemlje Europe (Francuska, Engleska, Nizozemska i Njemačka- u jednom dijelu).